TƯƠNG LAI NGHỀ LẬP TRÌNH VIÊN - NHÌN THẲNG VÀO SỰ THẬT

 

Năm 2023, một lập trình viên giỏi viết xong 1 feature CRUD hoàn chỉnh mất 2-3 ngày.

Năm 2025, cũng feature đó, cũng lập trình viên đó, nhưng có AI hỗ trợ còn 2-4 tiếng.

Năng suất tăng 3 lần trong 2 năm. Và tốc độ này chưa có dấu hiệu dừng lại.

Vậy câu hỏi đặt ra: Lập trình viên sẽ đi về đâu?

GIAI ĐOẠN 1: NGAY BÂY GIỜ - AI ĐÃ THAY ĐỔI CUỘC CHƠI

Nếu bạn là dev mà chưa dùng AI trong công việc hàng ngày, bạn đang thua 2-3 lần năng suất so với đồng nghiệp.

Không phải thua vì kém. Thua vì cố chấp.

Và không chỉ dev. Ngay bây giờ, một CEO không biết lập trình đã có thể tự build tool nội bộ cho công ty bằng AI. Landing page, app quản lý đơn giản, tool tự động hóa - người không biết code đã làm được rồi, không cần chờ đến tương lai.

Các công ty đang nhận ra: không cần thuê 10 dev trung bình khi 3-4 dev giỏi + AI cho ra cùng output. Thậm chí chất lượng còn đồng đều hơn.

Nhưng "chạy được" khác xa "chạy tốt ở production". Một ứng dụng phục vụ hàng triệu người dùng, xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, đảm bảo không sai 1 đồng - vẫn cần dev thực thụ.

GIAI ĐOẠN 2: 2027-2028 - AI BUILD ĐƯỢC SẢN PHẨM PHỨC TẠP

Đây là lúc mọi thứ thay đổi ở một tầng khác.

AI không chỉ build được app đơn giản mà bắt đầu xử lý được hệ thống phức tạp hơn - multi-service, có database thiết kế hợp lý, có đăng nhập xịn, bảo mật tốt, có xử lý nhiều truy cập đồng thời. Gần production-ready.

Vai trò dev lúc này chuyển rõ rệt. Từ "người viết code" sang "người thiết kế hệ thống và giám sát AI viết code". Giống như kiến trúc sư không tự xây nhà, nhưng không có kiến trúc sư thì nhà xây lên sẽ đổ.

Số lượng lập trình viên toàn cầu có thể giảm 30-50% so với hiện tại.

GIAI ĐOẠN 3: 2029-2030 - RANH GIỚI NGÀNH NGHỀ MỜ ĐI

Product Manager tự build được prototype. Designer tự tạo được ứng dụng từ bản thiết kế. CEO tự viết được tool nội bộ cho công ty.

Lập trình không còn là "nghề" riêng biệt nữa, mà trở thành "kỹ năng" phổ thông - giống như Excel bây giờ, ai cũng dùng được ở mức cơ bản.

Lập trình viên còn lại sẽ là những chuyên gia kỹ thuật cao cấp. Người thiết kế hệ thống phân tán phức tạp. Người tối ưu performance ở quy mô lớn. Người xử lý security cho hệ thống tài chính. Người integrate với hệ thống legacy mà AI không hiểu context.

Ít người hơn, nhưng giá trị mỗi người cao hơn rất nhiều.

CÁI THAY ĐỔI LỚN NHẤT KHÔNG PHẢI TỐC ĐỘ - MÀ LÀ CẤU TRÚC CÔNG VIỆC

Trước AI, dev dành 70% thời gian viết code, 20% suy nghĩ thiết kế, 10% review.

Bây giờ hoàn toàn đảo ngược: 70% cho thiết kế và mô tả yêu cầu cho AI, 10-20% để AI viết code, còn lại là review (AI cũng hỗ trợ review rất nhanh), test và deploy.

Nghe vô lý nhưng đó là thực tế. Phần khó nhất không còn là viết code mà là nghĩ cho ra cần build cái gì, mô tả đủ rõ để AI hiểu đúng.

Dev đang chuyển từ "công nhân sản xuất@ sang "kiến trúc sư + quản đốc phân xưởng".

Kỹ năng cần thiết cũng khác hoàn toàn:

- Đọc code phải nhanh và chính xác vì bạn review nhiều hơn viết

- Mô tả yêu cầu phải rõ ràng vì AI không đoán được bạn muốn gì

- Hiểu business phải sâu vì phần code AI lo được, phần "build cái gì" và "tại sao" thì không

AI SẼ THAY THẾ DEV NÀO?

Nói thẳng: dev chỉ biết code theo yêu cầu có sẵn đang ở vị trí nguy hiểm nhất. Không phải 5 năm nữa. Ngay bây giờ.

Nếu công việc hàng ngày của bạn là nhận ticket, đọc mô tả, viết code, submit PR - thì AI đang làm được 80% việc đó rồi.

Nếu bạn không hiểu tại sao mình đang build feature này, ai sẽ dùng nó, nó giải quyết vấn đề gì - thì bạn dễ bị thay thế hơn bạn nghĩ.

AI SẼ KHÔNG THAY THẾ ĐƯỢC DEV NÀO?

Dev hiểu business sâu. Ví dụ trong fintech, dev hiểu flow thanh toán, hiểu quy định ngân hàng, hiểu pain point của kế toán - những thứ không có trong documentation nào mà phải tích lũy qua kinh nghiệm thực tế.

Dev biết thiết kế hệ thống. Chọn giữa monolith hay microservice, thiết kế database cho hệ thống scale, xử lý race condition trong payment processing - AI gợi ý được nhưng quyết định cuối cùng vẫn cần người.

Dev biết xử lý sự cố. Server sập lúc 2h sáng, cần người phán đoán nhanh, đọc log, hiểu context hệ thống đang chạy thực tế - AI không ngồi trực on-call được.

LỜI KHUYÊN CHO LẬP TRÌNH VIÊN

Nếu bạn đang là junior dev: kiến thức nền tảng vẫn phải vững. Bạn vẫn cần hiểu sâu ngôn ngữ lập trình, thuật toán, cấu trúc dữ liệu - vì nếu không hiểu nền tảng thì khi AI sinh code sai, bạn không biết sai chỗ nào. Giống như học lái xe phải hiểu cách xe vận hành trước, rồi mới dùng được cruise control.

Nhưng khác với trước đây, bạn không cần dành 2-3 năm thuần code bằng tay nữa. Học nền tảng vững rồi thì chuyển sang làm việc với AI càng sớm càng tốt. Học cách mô tả yêu cầu cho AI, học cách review code AI sinh ra, học cách debug khi AI sai - đó là kỹ năng sống còn.

Và quan trọng không kém: học business domain bạn đang làm. Hiểu khách hàng cần gì. Hiểu hệ thống vận hành ra sao. AI biết code, nhưng không biết công ty bạn đang cần giải quyết vấn đề gì.

Nếu bạn đang là senior dev: hãy trở thành người không thể thay thế bằng cách hiểu toàn bộ bức tranh - từ business đến technical đến operation. Và học cách dùng AI như một junior dev siêu nhanh dưới quyền bạn.

Nếu bạn đang là team lead hoặc CTO: hãy bắt đầu tính toán lại cấu trúc team. Ít người hơn, giỏi hơn, được trả cao hơn, và có AI hỗ trợ - đó là mô hình team trong 3-5 năm tới.

Đây là dự đoán cá nhân dựa trên những gì tôi đang thấy ở công ty mình và thị trường. Có thể sai timeline, nhưng hướng đi thì tôi khá chắc.

=> Nghề lập trình không biến mất. Nhưng lập trình viên "chỉ biết code" thì sẽ biến mất. Tương lai thuộc về những người biết kết hợp hiểu biết business + kỹ năng kỹ thuật + khả năng điều khiển AI. Thiếu 1 trong 3, bạn sẽ rất khó trụ được.

src: https://www.facebook.com/buitanviet/posts/pfbid02SQrJrKF3MkasQtfr8hcFZuXMgHJENwtTRzofxHWx9gNteCbVZqcSJ1enCz19MyoDl